Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY 2018), 1 Ocak 2019'dan bu yana yeni binaların deprem hesabında ve mevcut binaların değerlendirilmesinde uygulanan temel yönetmeliktir. Betonarme tasarım kuralları için TS 500 ile birlikte kullanılır. Bu notta yönetmeliğin statik projeye nasıl yansıdığını genel hatlarıyla ele alıyoruz.
Konuma Özgü Deprem Tehlikesi
TBDY 2018 ile birlikte deprem tehlikesi il ya da bölge bazında değil, yapının bulunduğu konuma göre tanımlanmaktadır. Tasarımda kullanılan deprem etkileri, AFAD'ın Türkiye Deprem Tehlike Haritası'ndan yapının koordinatlarına göre elde edilir. Bu nedenle birbirine yakın yapılar için de farklı tasarım değerleri söz konusu olabilir.
Zemin Koşulları
Yerel zemin sınıfı, yapıya etkiyen deprem kuvvetlerinin büyüklüğünü doğrudan etkiler. Bu nedenle zemin etüdü raporu, statik projenin başlangıç verilerinden biridir. Zemin özellikleri temel sisteminin seçiminde de belirleyici rol oynar.
Bina Sınıflandırması ve Taşıyıcı Sistem
Yönetmelik binaları kullanım amacına, yüksekliğine ve bulundukları yerin deprem tehlikesine göre sınıflandırır. Bu sınıflar; uygulanacak hesap yöntemini, taşıyıcı sistemden beklenen süneklik düzeyini ve kullanılabilecek sistem türlerini belirler. Çerçeve, perde ya da ikisinin birlikte kullanıldığı taşıyıcı sistemlerden hangisinin seçileceği bu çerçevede değerlendirilir.
Projeye Yansıması
Bu kararlar sonunda kolon ve perde boyutlarına, donatı miktarlarına ve donatı detaylarına yansır. Yönetmelik ayrıca yapının deprem altındaki yer değiştirmelerine ve planda ya da düşeyde düzensizliklere ilişkin kontroller tanımlar. Mimari tasarımın erken aşamada statik projeyle birlikte ele alınması, bu kontrollerin daha dengeli bir taşıyıcı sistemle sağlanmasına yardımcı olur.
Mevcut binalar için ise yönetmeliğin 15. bölümü, deprem performansının değerlendirilmesini ve gerektiğinde güçlendirme tasarımını kapsar.
Vektörel Yapı olarak betonarme yapıların statik projelerini TBDY 2018 ve TS 500'e göre hazırlıyor, mevcut yapılarda performans analizi ve güçlendirme projeleri yürütüyoruz. Görseldeki model, Aliağa'daki Şakran konut projesine aittir.



